Landen / Mali

reisverslag:

Reisverhalen

Klik hier voor de belevenissen van Mauritanie

13 oktober

Met zonsopgang rijden we richting Kayes. Het eerste dorp in Mali. Maar de ruim honderd kilometer die we moeten afleggen zijn moeilijk, waar we uren (de locals zeggen een dag) over zullen doen. De weg is erg moeilijk, met veel zand, grote, diepe kuilen, rivierbeddingen enz. Vooral nu, nu je zo snel mogelijk in Kayes wil zijn, om te kijken of er vandaar een vliegtuig naar Bamako gaat, is het moeilijk om geduldig zo’n lastig stuk af te leggen.

Om twaalf uur zijn we in Kayes, we hebben dit stuk echt in een bijna record-tijd afgelegd. Dan begint eerst de gang langs politie, douane, verzekering en bank. Wat ons ruim vier uur heeft gekost. Normaal gesproken is dit al niet leuk, laat staan nu. We zijn allemaal verdrietig en moe, hebben honger en willen dat Jan zo snel mogelijk naar huis kan. Misschien kun je dit soort uren een verzoeking noemen.

Tegen de avond rijden we naar het vliegveld, misschien is er nog wat te regelen, al is het een prive-vlucht. De laatste man wilde net wegrijden van het vliegveld en vertelt ons dat morgenochtend het eerste vliegtuig naar Bamako gaat en we een kaartje in de stad moeten halen. Maar hoe kom je erachter waar we dat kaartje moeten kopen als hij heel slecht frans praat en wij ook? Hij zal voorop rijden en wij achter ‘m aan. Maar de ticketverkoper komt om acht uur weer thuis. Moeten we twee uur wachten. Als je nu maar wist dát we een kaartje zouden krijgen voor morgenochtend. Anders zou je nu gewoon doorrijden naar Bamako (een lange weg die ruim tien uur zal duren) om toch maar het vliegtuig naar Parijs te halen (’s avonds om elf uur). Werkelijk, het huilen staat ons nader dan het lachen.

Als de kaartjesverkoper na een uurtje komt, zegt hij dat we morgenochtend om zeven uur op het vliegveld moeten zijn. Daar kunnen we een ticket kopen. We geloven het nog niet zo, maar nadat het ons zes keer is beloofd dat het echt kan en ze bijna boos worden omdat we het dan nog niet geloven, besluiten we het erop te wagen.

We kamperen op het vliegveldterrein (met toestemming van de bewakers, die denken dat we niet helemaal wijs zijn). Zijn we morgenochtend in ieder geval echt op tijd. Juist op momenten dat echt alles anders loopt dan wij denken, is het moeilijk om onvoorwaardelijk op de Heere te vertrouwen. En daarom vragen we geloof, hulp, genade, geduld en wijsheid aan Hem.

14 oktober

Om zeven uur geen kaartjesverkopers, om half acht nog niet. Waar blijft hij? Gelukkig komt hij tegen achten en het lijkt allemaal nog goed te komen. We hebben besloten dat Marianne met Jan meegaat naar Bamako om samen de ticket (naar Parijs en Amsterdam) in de stad te halen. Alleen reizen is op dit moment echt teveel van het goede. Sjoerd en Jonneke zullen die dag naar Bamako rijden met de twee auto’s.

Met het vliegtuig

Voor allevier is het een lange, zware dag. Gelukkig gaat het bij Jan en Marianne redelijk vlot: er is een engelssprekende taxi-chauffeur die hen naar Air-France brengt, een bakker opzoekt, met hen naar de bank gaat enz. Geld halen met je creditcard/ bankpas lijkt hier onmogelijk. Ze zijn langs vier, vijf, zes banken geweest, zonder succes. Geld opnemen niet mogelijk, creditkaard werkt niet, bij de volgende is hij geblokkeerd. Zonder geld komen we niet echt ver en veel (gewisseld) geld is inmiddels opgegaan aan de vliegtickets. Morgen nog maar een keer proberen. De rest van de dag brengen ze door op het vliegveld.

Met de auto

Sjoerd (in White Elephant) en Jonneke (in Big Foot) rijden van Kayes naar Bamako. Volgens meneer één moet het in een uur of acht/negen te doen zijn, een ander zegt veertien uur. We gaan maar gewoon rijden en stoppen alleen bij politieposten of om te vragen of alles goed gaat. Voor de rest rijden we door, want we willen vanavond in Bamako zijn. Om Jan nog te zien (als het ff kan) en Marianne op te halen (zodat ze niet alleen in een hotel hoeft te zijn). Dat kilometers soms lang zijn, blijkt ook vandaag. Vooral als asfalt overgaat in ‘wasbordweg met potholes’. Grofweg vertaald: diepe ribbelweg met grote, diepe gaten. Ruim 160 kilometer… om een inzinking van de krijgen. Uren bobbelen en vliegen. Want we hebben allebei met de auto gesprongen. Soms kun je de diepe gaten niet meer ontwijken en klapt alles goed hard. Om een uur of drie heeft Jonneke even een dip en houden we een half uur pauze. Daarna rijden we weer in volle vaart verder en zetten alles op alles. Dan hebben we weer een politiepost in een dorp (niet in elk dorp is er een, maar je weet nooit in welke wel of niet). Het gekke is dat je goed moet kijken of er een post is, want als je te ver doorrijdt, heb je de poppen aan het dansen. Deze keer is het vrij duidelijk dat hier een post is, met slagbomen over de weg. Er staan een paar auto’s in-en-uit te laden, dus Jonneke zet de auto ervoor. Sjoerd parkeert de auto voor die van Jonneke. Komt de politie-agent nogal boos naar Sjoerd toe en vraagt of hij niet kan kijken! Hoezo? Nou je hebt je auto te ver geparkeerd. Hier staat het bord en daar mag je niet voorbij. Naar achteren! Inmiddels zijn de in-en-uitpakkende auto’s weg en Jonneke rijdt naar achteren voor Sjoerd. Niets ervan. Staan blijven jij. Hij moet naar achteren. We hebben het gelijk helemaal gehad. Wat een chagerijn! Met paspoort en carnet loopt Sjoerd met de man mee naar een hok. Niet veel later komt hij terug: verzekeringspapieren. Als ze die gezien hebben, willen ze ook ons rijbewijs zien. Alsof dat nog niet genoeg is, willen ze ook nog de ‘cart gris’ zien (een soort paspoort ovor de auto). Dan beginnen ze nog te zeuren dat Sjoerd in Jans auto rijdt, hoe kan dan, hebben we een machtiging enzovoort. Hoe moeilijk is het om dan nog rustig en vriendelijk te blijven. Jonneke loopt mee en maakt duidelijk dat Jan terug naar Nederland is omdat zijn vader is overleden. We zijn erg verdrietig en hebben ook een beetje haast, omdat we vanavond in Bamako willen zijn. Oke, allemaal heel erg, maar dat is nog geen reden om en te hard te rijden en een bord te negeren. De volgende keer krijgen we een boete. We erkennen nederig dat het onze fout is en bieden onze excuses aan. Dan mogen we de stapel papieren weer meenemen en kunnen we verder. Brrrrrrrr, wat een gedoe, komt ons humeur niet ten goede.

Als we tegen het donker weer asfaltweg voelen, slaken we een zucht van verlichting. Oke, nu de laatste tweehonderd kilometer over redelijke weg. Na nog een politiecontrole (soms vragen we ons af wat de functie is van zo ongelofelijk veel controleposten van politie en gendarmerie) komen we tegen achten in Bamako. Het vliegveld is aan de andere kant van de stad, dus kunnen we gelijk weer eens stadrijden oefenen.

Maar wat een fijn moment als we elkaar veilig weer ontmoeten. We zijn er! We zijn blij en dankbaar. We vliegen elkaar om de hals en vertellen de belevenissen van die dag. Gelukkig hadden Marianne en Jan nog watermeloen en drinken, zodat Sjoerd en Jonneke wat konden eten.

Dan een slaapplek zoeken

Om tien uur moet Jan inchecken en scheiden onze wegen. Het is moeilijk: het liefst waren we allemaal meegegaan om ook de komende dagen samen te delen. Wij zijn inmiddels zo moe dat we besluiten in een goedkoop hotelletje of iets dergelijks te slapen. Een camping is er in de hele stad niet te vinden. Maison Katholiek: dicht. Hotel zus: vol. Hotel zo: ook vol. Volgende hotel kunnen ze ons ook niet helpen. Dan maar bij dit grote hotel Olympus proberen, nee ze hebben echt geen plaats. Of we dan niet hier op het terrein mogen kamperen, want we zijn zo moe. Nee, ook dan kan helaas niet. Uiteindelijk (na twaalven) is er in hotel Wasulu nog plek. Het is erg duur, maar het kan ons niet meer schelen. We vallen bijna uitelkaar van moeheid en willen nu nog maar een ding: een bed. Dan maar duur. Wat die mensen daar gedacht hebben, weten we niet, want we zien er echt uit als zwervers, zo vies, zo zwart… en dan in zo’n hotel komen slapen… Weet je hoe vies we zijn? Als we over onze handen, armen, benen, voeten of gezicht wrijven, komen er zwarte rolletjes van af.

Na 5 dagen (4 nachten) wildkamperen, kilo’s stof en liters zweet is het …….. nog meer dan heerlijk om onder een douche te staan. Het water is bruin wat van ons afkomt en we wassen ons verschillende keren (en daarna is de handdoek nog bruin). We genieten van een schone kamer, een schone wc, schoon uit de douche kunnen komen (en niet gelijk weer in zand staan) en een schoon bed. We vallen als een blok in slaap. Deze dagen zijn met alle lichamelijke en vooral geestelijke inspanning (en verdriet) erg zwaar.

15 oktober

That’s Africa, man!

’s Morgens staan we weer onder douche: as daar water is skep jij! Vooral als het een warme (hete) douche is! Als Jonneke nog even schone kleren uit de auto gaat halen, ziet ze wel iets heel erg vreemds… De modderige, rode (van rood zand) auto’s staan te glimmen in de zon! Wow, dat is nog eens service! (later blijkt dat een van de bewakers de auto’s heeft gewassen en daar geld voor wil hebben…had ie gedacht ja) We bellen de taxichauffeur van gisteren, laten de auto’s bij het hotel staan en hij gaat met ons weer op bankenjacht. In bank één accepteren ze geen creditcard, bij bank twee geen mastercard (alleen visa), bij bank drie proberen ze het, maar wil het niet lukken, en zo brengen we nog wat uren door. We hebben bijna geen geld meer en we moeten leven (en dus geld hebben). Als het echt niet wil lukken, wisselen we (ja, in bank nummer zes ofzo) onze traveller cheques (is voor noodgeval, en dat is het volgens ons nu wel). Maar met 200 euro komen we nog niet heel erg ver (denk alleen al aan diesel en als slapen in de stad overal veel duurder is dan gewoon kamperen dan weet je het wel) We vertellen tegen onze gids van de metamorfose van onze auto’s vannacht. ‘That’s Africa’, zegt hij met een zucht. Je vraagt er niet om, ze wassen je auto of passen op je auto, maar willen er wel geld voor hebben. Onzin! volgens hem. Als we opdracht gegeven hadden, was het goed. Maar dat mensen dit soort ongevraagde werkklussen bedenken, daar kan hij niet bij.

Intussen regelen we ook ons visum voor Burkina Faso nog. Met medewerking van onze taxichauffeur kunnen we de paspoorten dezelfde middag nog ophalen, da’s heel mooi.

Om vier uur moeten we eerst iets eten: we hebben nagenoeg nog niets op. Met de taxichauffeur gaan we naar een cafeetje en eten daar als ontbijt/lunch/diner een pizza of chickenburger met patat. De vette, in olie doordrenkte pizza is ‘tè’ voor Marianne en na een paar happen is het genoeg. Sjoerd en Jonneke eten het wel op, al smaakt het wel ietsiepietsie (!) anders dan we gedacht hadden.

Daarna wijst onze ‘gids’ ons een goedkoper hotel. (wat voor ons nog echt te duur bleek) Hij dacht zeker: als ze in Wasulu kunnen slapen, dan is dit hotel goedkoop. Nou nee, gisterenavond was een noodgeval, we willen nu weer gewoon ergens goedkoop kamperen. Dat snapte hij, volgens ons, werkelijk niet. Hij heeft ons nog bij een stadskraan gebracht waar we de watertanks weer vol gedaan hebben (zonder water wordt wildkamperen ook niets), betalen en bedanken de taxichauffer en gaan op zoek naar een slaapplek. Volgens Sjoerd had een van de bewakers gisterenavond gezegd dat we op het vliegveld wel konden blijven slapen. Dus op naar het vliegveld. En ja, op het parkeerterrein van het vliegveld mogen we slapen voor 2000 CFA (bijna 4 euro). Vooral nu we weinig geld hebben en de kans klein lijkt dat we snel geld kunnen opnemen, moeten we erg zuinig doen. En we willen een plek waar we tot RUST kunnen komen…  We voelen ons helemaal uit ons doen: zoveel lange, intensieve dagen achter de rug, verdriet als we denken aan de sterfgevallen, Jan is er niet en die missen we nu al… Slapen in je eigen tent is dan erg fijn. Een plek van en voor jezelf.

16 oktober

We slapen redelijk op het tamelijk lawaaierige vliegveldterrein. We hebben geen brood kunnen kopen en eten dus weer cruesli (dit hebben we van Jonneke’s vader gekregen en blijkt erg handig te zijn op dit soort momenten) Blijkt nu ook dat de waterfilter kapot is… ook dat nog. Dit kan er ook nog wel bij… of niet? (dit soort momenten kost wat frustratie en een huilbui) Na een telefoontje met de bank in Nederland (volgens hen moet het lukken, want het staat als gelukte transactie in de computer) willen we vandaag nog een poging doen om geld te krijgen.

Sjoerd gaat alleen naar de bank en Marianne en Jonneke beginnen aan een megaklus. Dat de auto’s er aan de buiten ‘niet meer uitzagen’ was één kant. Maar dan de binnenkant… Het is moeilijk je daar een voorstelling van te maken: dat overal, overal, maar dan ook overal een dikke, rode laag stof op en in ligt. We poesten en we boenen en we verbazen ons elke keer weer over de grote hoeveelheid stof.

Sjoerd is uren en uren zoet met het geld-en-bank-verhaal. Dan maar de allerlaatste dollars wisselen (maar hierna hebben we dus geen reserves meer) Na nogmaals een telefoontje met de bank in Nederland, waagt Sjoerd ’s middags nog een poging. Hij gaat naar de bank, wacht op de directeur (ruim een uur), praat met de man, laat ‘m naar Nederland bellen en uiteindelijk krijgt hij toegezegd dat we morgenvroeg om acht uur ons geld kunnen komen ophalen (de bank was namelijk officieel al dicht) We zijn erg benieuwd en hopen het beste.

Een ding weten we wel: we blijven hier niet langer dan nodig is. Hadden we toch wel uitgekeken naar een stad, in dit geval Bamako, waar je weer normaal groenten en drinken enzo kan kopen, deze stad is zo gruwelijk groot, druk en viezig, dat we nu alweer wegwillen. We slapen nog maar een nachtje op het vliegveld… er komen af en toe mensen een praatje maken, maar voor de rest is het vrij rustig.

18 oktober
We hebben nog twee nachten op het vliegveld doorgebracht en daar gewacht op Yao en Marlieke. Nog twee leuke voorvallen. Wat denk je ervan als een jongen van een jaar of twintig 's morgens komt vragen of hij je was mag doen? Niet gek (want onze ton zit bomvol), maar hoe weet je of je je kleren ook echt terugkrijgt. Geen probleem, zijn identiteitskaart wilde hij wel aan ons geven. Het wasmiddel kost 250 CFA (nog geen 50 eurocent) en wat we voor het wassen wilden geven, liet hij aan ons over.
Met een beetje 'n raar gevoel hebben we de hele ton meegeven, in ruil voor zijn identiteitskaart. En 's middags krijgen we de helft gewassen en gedroogd… en jawel, de andere helft alleen gewassen. En met 3000 CFA en een pen was hij dik tevreden.
Als Sjoerd 's morgens weer teruggaat naar de bankdirekteur, moet hij al met al nog 2,5 uur wachten en regelen. Met het wegrijden van het parkeerterrein, wordt hij aangehouden door een politieagent. Sjoerd had niet die uitgang af mogen rijden, dat is verboden. Dus paspoort en carnet laten zien. En hij begint een bon te schrijven. Na even (vriendelijk) praten snapt Sjoerd pas wat de beste man bedoeld. Verboden? Hoezo verboden? Dan had je er maar een bord neer moeten zetten! Niets verboden dus. Maar buitenlanders hebben geld dus schrijft de agent stug door. Niet eerlijk vindt Sjoerd en wanneer hij deze bon van de politieagent krijgt, scheurt hij deze in tweeen en pakt het carnet uit de handen van de verbaasde politieman en loopt naar de auto. (je hebt keuze uit twee dingen: heel onderdanig betalen of het zo proberen) Voordat die de auto in kan stappen komt de man als schreeuwend en fluitend achter hem aan; dit levert nog vijf agenten op. Een collega sust de agent en Sjoerd en het eind van het liedje is: 'oke, wil je dan thee met me drinken, ik vind je wel leuk omdat je zo bijdehand bent.' Wat een ei…

Even enkele foto's om toch nog iets van Bamako te laten zien:

19 oktober
Heerlijk bijkomen in Segou. Het is de op een na grootste stad van Mali. Maar een groot verschil met de hoofdstad Bamako. Ook heel fijn was het om weer eens te e-mailen en te internetten. Bleek dat de internet-explorer-versie verouderd was (en we dus niet de site kunnen uploaden), maar Sjoerd heeft gewoon een nieuwere gedownload. (en toen lukte het dus wel). Toch wel belangrijk dat mensen 'thuis' weten hoe het met ons gaat. We missen Jan wel. Het is net of we niet helemaal in evenwicht zijn (en dat is natuurlijk ook zo). We waren daarom erg blij dat we heel even Jan aan de telefoon gehad hebben en we hopen dat hij binnenkort weer bij ons kan zijn. We eten in het restaurantje kip met patat.

Muggen. Honderdduizend muggen. En wij maar (tegen onze zin in want het is eigenlijk te warm) lange mouwen en pijpen en sokken en dichte schoenen aantrekken met de schemering. Insmeren met Deet natuurlijk. Maar ze prikken dwars door alles heen, op de meest irritante plekken (op eeltplekken, vingers, voeten enz.) Blijkbaar zijn ze ook al resistent tegen Deet. Brr… en bij elke steek maar hopen dat het geen malariamug is.

We zijn keer op keer blij met de zondag. Een rustpunt in toch wel de drukte van het reizen. Want reizen is geen vakantie houden. Reizen is op een andere manier leven. Reizen is veel indrukken op doen. Reizen is rijden. Reizen is elke dag weer eten, drinken en een slaapplek (en bijv. geld!) regelen.
Het gekke is wel dat de vrijdag hier 'biddag' is en de zondag weer gewoon werkdag. -In Bamako zagen we vrijdag 'gewoon' op straat overal knielende/biddende mensen.-
Weet je wat ook heerlijk is? Watermeloen eten zoveel als je wilt. Van die grote, heerlijke watermeloenen voor ongeveer 1 euro. Daar kun je d'r nog wat voor eten, vind je ook niet?

20 oktober
Op maandag is er markt in Djenné, een grote markt voor de lokale bevolking. Daarnaast is de moskee een bezienswaardigheid. Deze twee dingen zorgen ervoor dat wij op maandagmiddag in Djenné zijn.
Djenné heeft een bijzondere ligging. Vooral in het regenseizoen is het dorp helemaal omgeven door water. Vooral dit jaar heeft het bijzonder veel geregend en dat is te zien. Misschien lijkt het nu wel een beetje op Nederland. We moesten ook met de pont naar het dorpje. Vorig jaar was er geen pont nodig, want er was geen water meer.

Volgens een inwoner van Djenne waren Yao en Marlieke (de andere Nederlanders met de Camion) bij Hotel/Campement Baba en hadden ze al een gids.
Op de 'camping' aangekomen, worden we besprongen door een tiental 'gidsen', 'helpers' en nog wat van dat gesnor. Het is moeilijk om op een rustige manier te vertellen dat je alleen op de markt wilt lopen en ook hierbij werkt 'Hollands schelden'.

Als we in het donker aankomen, wordt er kip met couscous voor ons gemaakt. (eerst hoorden we nog wat kippen kakelen…. Later niet meer, gek he?) De gids is een leuke, vrolijke jongen. Hij vertelt verhalen over de Dogon en geeft ons nog een paar raadsels. Hier komt er één: 

Binnen 20 minuten een mango
Een moeder is met haar baby'the naar de dokter geweest en heeft als advies gekregen: binnen 20 minuten moet je hem een mango geven. Wat is het geval? De mangoboom staat op een eiland en in het water rondom zitten veel krokodillen. In de boom zit een boze aap. Wat doet de moeder om toch binnen de gezette tijd een mango te krijgen? (mail het goede antwoord, samen met de andere raadsels - en je adres!!- naar marianne@go4africa.nl. Degene met de drie goede antwoorden, krijgt een kaart vanuit Ghana)

Oh ja, de gids vroeg ook nog of het echt waar is dat wij geen waterkranen, maar melkkranen hebben. Er is toch heel veel melk in Nederland?

22 oktober
We zijn in de Dogonvallei. Een bijzonder gebied. Wat kleine details: vroeger woonden de 'Tellem', een soort pygmeeen in dit gebied. Deze mensen hebben tegen de honderden meters hoge bergklif op ongelofelijke plaatsen huisjes gebouwd. De tegenwoordige inwoners (Dogon) geloven dat de Tellem konden vliegen en bijzondere magische krachten bezaten. De huisjes van de Tellem zijn altijd bewaard gebleven. De Dogon spreken een eigen taal (dus weer een andere dan het door heel Mali verspreide Bambara), zijn erg kunstzinnig en zijn getrouw om hun cultuur te bewaren.

Tsjiekieboemboe…
Na ons ontbijt wat uit een soort oliebollen bestaat, krijgen we nog wat 'kunst' uit het dorp te zien. Met de bedoeling om te kopen natuurlijk. De opbrengst is niet voor de verkoper, maar voor het dorp. Sjoerd ziet een hele oude, mooie speer. Eentje van meer dan honderd jaar oud. Prachtig exemplaar (reist vanaf nu met ons mee)
Tijdens de rondleiding in ons eerste dorpje Djiguibombo (spreek uit: tsjiekieboemboe) kregen we nog veel en veel meer informatie over de Dogon en de mensen. Over hun bijgeloof in geesten en duivels. (als je dit doet, dan…) Wat moeten die mensen met angst leven…
Over besnijdenis bij jongens en meisjes. Besnijdenis van jongetjes gebeurd in groepsverband: alle jongens van tien jaar worden meegenomen buiten het dorp, daar leven ze een maand met elkaar, worden besneden en komen dan terug naar het dorp. Het is zo dat ze elkaar geen moment mogen 'loslaten'. Moet er een naar de w.c., dan moeten ze allemaal mee, eten? Dan allemaal eten enz. Ze dragen tijdens deze besnijdenisperiode ook als groep dezelfde kleren. Aan het eind van de maand wordt er een groot feest gegeven en kan iedereen zien welke jongens nu ook 'man' zijn geworden.
Over de tradities van overlevering: alle geheimen en verhalen van het dorp worden alleen aan de oudste jongen verteld. Meisjes en vrouwen kletsen te erg, die kunnen geen geheim bewaren.
Over het menstruatieritueel: als een vrouw ongesteld is, gaat zij naar een apart deel van het dorp en blijft daar de hele periode. Daar wast ze, kookt ze eten enzovoorts. Als de menstruatie over is, mag ze 's nachts weer terug naar haar man en huis gaan.
Over de hechte familiebanden en de rechten en plichten die daaraan verbonden zijn. Onze gids mag eigenlijk, als oudste zoon, niet weg uit het dorp. Zijn ouders vinden het ook vreselijk dat hij toeristen rondleidt. Als hij weer 'thuis' komt, vragen ze hoe alles gaat, wat hij doet, enz. enz. Hij is eerlijk en zegt dat een leugentje om bestwil meer regel dan uitzondering is.
Over de 'groet'. Als ze elkaar tegenkomen vragen ze: hoe is het met je? En met je vader? En je moeder? En je zussen? En je broers? En je grootvader? En grootmoeder? Als jij het allemaal beantwoord hebt (natuurlijk met 'het gaat goed') begint het ritueel opnieuw, maar dan omgedraaid. Ook al gaat het niet goed met een van die personen, dan zeg je nog dat het goed gaat. Pas helemaal aan het eind mag je vertellen dat iemand ziek is of zo.

Het laatste raadsel: Je komt op een splitsing en je weet niet welke richting je op moet. Bij de een staat meneer waarheid: als je hem iets vraagt, spreekt hij altijd de waarheid. Bij het andere pad staat meneer leugen: hij liegt altijd. Welke vraag moet je stellen om te weten te komen welk pad je moet nemen?
(mail het antwoord, samen met de andere raadsels -en je adres!!- naar marianne@go4africa.nl. De eerste met de drie goede antwoorden, krijgt een kaart vanuit Ghana!)

Met een rugzak vol indrukken van deze indrukwekkende Dogonvallei rijden we via Bankara naar Koro.
Dit is het laatste dorp voor de grens en hier moeten dus weer carnet en paspoorten gestempeld worden. Erg snel worden de autopapieren gestempeld, met als gevolg dat we lekker vroeg (half 3) op het campement in Koro zijn. Heerlijk! Lekker even bijkomen, uitrusten, biertje drinken, in dagboeken schrijven, douchen (da's na een paar dagen elke keer errug lekker) en van de 'baas' moeten we bij hem komen eten. Wat heeft u? (lachend) Kip, maar wel veel lekkerder dan in de Dogon. En we kunnen weer kiezen tussen rijst, patat en spaghetti. Eigenlijk wilden we na zoveel dagen kippenpoten met iets een keer zelf macaroni maken met een beetje groenten. Maar voor een paar euro en met dit warme weer is het wel erg aantrekkelijk als er voor je gekookt wordt en als het voor de baas geen probleem is om een blik groenten voor ons op te warmen is de keus snel gemaakt.

Je eigen eten vangen
Zodra we hadden toegezegd vanavond in het 'restaurant' te zullen eten, rennen er gelijk een paar jongetjes achter de kippen aan. He da's wel leuk, vindt Sjoerd, om je eigen eten te vangen en rent gelijk mee. Slot van het liedje is dat een aantal van ons met de jongetjes een paar kippen vangen, en kijken hoe deze gelijk 'klaargemaakt' worden voor ons eten. 't Smaakte trouwens prima! Lekker kluiven en inderdaad, er zat meer vlees aan dan aan de magere kippen van de Dogon.

Nog wat foto's:

Enne watermeloenen eten tot je ervan ploft:

Samen watermeloen eten dat bindt...                          Watermeloenen in overvloed...          Onze kampioen watermeloen(vr)eter - 10 kg per dag

Lees verder bij de reisverhalen van Burkina Faso.

Tips en bijzonderheden:

• Neem als creditcard een VISA kaart -geen mastercard- scheelt een hoop ongemak
• Geen camping in Bamako (en een groot deel van Mali) te bekennen, wel hotels en masions (vanaf 2000 CFA p.p) Je kunt kamperen op de beveiligde parkeerplaats van het vliegveld voor 1000 CFA per nacht per auto.

• Bij dure hotels is er beveiliging voor je auto, bij goedkopere niet.
• Er zijn stadskranen om je watertank te vullen (120 liter voor 2500 CFA)
• Mensen in Mali zijn vriendelijker dan in Marokko en Mauritanie.
• Watermeloenen te over! Geniet ervan.
• Bewonder de vele en prachtige baobabbomen, ze zijn erg indrukwekkend.
   

terug